Het experiment is nadrukkelijk een wetenschappelijk experiment: de uitkomsten moeten de politiek in staat stellen een onderbouwd besluit te nemen over het toekomstige cannabisbeleid. Het onderzoek is daarom vanaf het begin in de opzet ingebouwd.
Wie doet het onderzoek?
Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het WODC (Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum van het ministerie van J&V) door een onafhankelijk onderzoeksconsortium:
- Breuer&Intraval, algehele coördinatie en het thema overlast;
- RAND Europe, de illegale markt;
- Trimbos-instituut, gezondheidseffecten.
Daarnaast is per 1 juli 2020 een onafhankelijke Begeleidings- en evaluatiecommissie ingesteld die het experiment en het onderzoek volgt.
Hoe is het onderzoek opgezet?
- Voormeting (2021), eerste meting in de voorbereidingsfase; rapportage gepubliceerd in mei 2023;
- Nulmeting (2022), de uitgangssituatie vóór de start van de keten, met veldwerk van september tot december 2022; aangeboden aan de Tweede Kamer in maart 2024;
- Monitoring, doorlopende metingen tijdens de experimenteerfase (sinds april 2025);
- Eindevaluatie, na afloop van de experimenteerfase, als basis voor politieke besluitvorming.
Gemeten wordt onder meer: de gevolgen voor criminaliteit, veiligheid en overlast, de effecten op de volksgezondheid en het cannabisgebruik, de werking van de gesloten keten zelf en de verhouding tot de illegale markt.
Wat weten we al?
Uit de nulmeting (2022) komen onder meer deze uitgangspunten naar voren:
- Bijna twee derde van de ondervraagde coffeeshopbezoekers scoorde positief op een screener voor riskant cannabisgebruik, een belangrijke basislijn voor het volgen van gezondheidseffecten;
- Voor wie cannabis buiten de coffeeshop koopt, blijkt prijs en prijs-kwaliteitverhouding doorslaggevend, relevant voor de vraag of de gereguleerde keten de illegale markt kan verdringen.
Daarnaast verschenen een procesevaluatie van de voorbereidingsfase (december 2024) met lessen over de lange aanloop van het experiment, en een internationaal vergelijkend onderzoek naar cannabisbeleid (oktober 2024). De monitoringresultaten uit de experimenteerfase zelf worden in de loop van het experiment verwacht; deze pagina wordt aangevuld zodra nieuwe rapporten verschijnen.